قرارداد هوشمند چیست؟ همه چیز درباره اسمارت کانترکت

قرارداد هوشمند چیست؟ همه چیز درباره اسمارت کانترکت

  • قرارداد هوشمند یا اسمارت کانترکت Smart Contractیک توافق‌ نامه‌ دیجیتال در بستر ارز دیجیتال با اجرای خودکار است که به دو یا چند فرد حقیقی یا حقوقی کمک می‌ کند تا بدون نیاز به یک نهاد ثالث و به شیوه‌ ای شفاف و عاری از خشونت و اختلاف پول، کالا، سهام و یا هر چیز ارزشمند دیگری را مبادله کنند. برای درک آسان‌ تر ماجرا، قرارداد هوشمند را با یک ماشین داد و ستد برای معاملات پیچیده، مقایسه کنید.

    در حالت عادی اگر یک معامله پیچیده، شامل مقدار قابل‌ توجهی پول، داشته باشید باید به یک وکیل یا دفتر اسناد مراجعه کنید تا آن‌ ها برایتان یک قرارداد تنظیم کنند، سپس هزینه‌ ای پرداخت کرده و منتظراجرای قرارداد باشید. تنها وقتی وکیل شما کار را انجام دهد و از اجرای درست همه‌ مفاد قرارداد اطمینان حاصل کرد، شما مدرک، کالا، پول یا هر چیز دیگری را که در قرارداد ذکر شده است، دریافت می‌ کنید.

    در مقابل با استفاده از قرارداد هوشمند شما یک بیت‌ کوین به ماشین داد و ستد (به‌ عبارت‌ دیگر دفتر کل) می‌دهید و آن ماشین سند، قباله، قرارداد، کالا، گواهینامه یا هر چیز دیگری را که قرارداد هوشمند به خاطر آن ایجادشده است، به‌حساب شما منتقل می‌کند.

    تمام کار قرارداد هوشمند این است که مطمئن شود همه‌ مفاد قرارداد اجرا شده است. قرارداد هوشمند درست مثل قراردادهای سنتی، قوانین و جریمه‌ های یک توافقنامه را تعریف می‌ کنند و این قوانین و کیفرها را به‌ صورت خودکار اجرایی می‌ کنند.

    قراردادهای هوشمند کجا وجود دارند؟ کجا اجرا می‌ شوند ؟ چگونه کار می‌ کنند؟

    قراردادهای هوشمند توسط یک برنامه‌ کامپیوتری که روی بلاکچین اجرا می‌ شود تعریف و عملیاتی می‌ شوند. وقتی دو طرف درگیر در یک قرارداد هوشمند مفاد قرارداد را بپذیرند، برنامه به‌ صورت خودکار اجرا می‌ شود. این موضوع نیاز به یک نهاد ثالث را از بین می‌ برد، زیرا قرارداد توسط شبکه‌ بلاکچین تایید و عملیاتی می‌ شود.

    از آنجایی که قراردادهای هوشمند به‌ جای انسان توسط یک کد عملیاتی می‌ شوند، خطاهای انسانی احتمالی را برطرف کرده و وظایف هم‌ زمان بسیاری را که در گذشته به تعامل انسان‌ ها نیاز داشت، به‌ صورت خودکار اجرا می‌ کنند.

    یکی از بهترین مشخصه‌ های بلاکچین غیرمتمرکز بودن آن است که باعث می‌ شود اطلاعات شبکه بین همه‌ گره‌ های متصل به شبکه پخش شود. بنابراین نیازی به نهاد ثالث برای تایید قرارداد نبوده و در هزینه و زمان صرفه‌ جویی می‌ شود.

    قطعا بلاکچین نیز مشکلات مخصوص خود را دارد، اما بی‌ تردید سریع‌ تر، ارزان‌ تر و امن‌ تر از سیستم‌ های سنتی است. به همین دلیل است که روزانه قراردادهای هوشمند بسیاری بر اساس شبکه‌ های بلاکچین مختلف مانند اتریوم، سولانا، هایپرلجر (Hyperledger) تزوس (Tezos) و… ساخته و اجرا می‌ شود. جالب است بدانید کیف پول تراست والت هم از قرارداد هوشمند پشتیبانی می کند.

    ویتالیک بوترین و قرارداد هوشمند

    ویتالیک بوترین و قرارداد هوشمند

    ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، موسس 28 ساله‌ اتریوم درباره قرارداد هوشمند می‌ گوید:

    «در رویکرد قرارداد هوشمند، یک دارایی یا ارز به برنامه منتقل شده و برنامه این کدها را اجرا و بلافاصله به‌ صورت خودکار شرایط را اعتبار سنجی کرده و در مورد اینکه دارایی به یک شخص منتقل شود، یا به‌ حساب شخصی برگردد، یا بلافاصله به کسی که آن را فرستاده بازگردانده شود و یا ترکیبی از این اقدامات، تصمیم‌ گیری می‌ کند».

    در همین هنگام دفتر کل غیر متمرکز نیز سند را ذخیره و کپی می‌ کند و باعث می‌ شود تا قرارداد امن و غیر قابل تغییر شود.

    مثال) سند مبادلات

    فرض کنید شما از ما یک واحد آپارتمان اجاره می‌ کنید.

    می‌ توانید این کار را به کمک بلاکچین و پرداخت به شیوه‌ ارزهای دیجیتال انجام دهید و یک رسید دریافت می‌ کنید که در قرارداد مجازی ما ثبت شده است. ما نیز در مقابل به شما یک کلید دیجیتال می‌ دهیم. این کلید در تاریخ خاصی به دست شما می‌ رسد. اگر در آن تاریخ کلید به دستتان نرسید بلاکچین پولتان را آزاد می‌ کند (بر می‌ گرداند).

    اگر من قبل از آن تاریخ کلید را فرستادم، برنامه آن را نگه‌ داشته و در همان تاریخ مشخص اجاره را برای من و کلید را برای شما آزاد می‌ کند.

    این سیستم بر اساس منطق «اگر p  آنگاه q» کار می‌ کند و چون روی شبکه‌ بلاکچین و توسط میلیون ها نفر مشاهده می‌ شود، بنابراین انتظار می‌ رود همه چیز به خوبی و بدون ایراد عملی شود.

    اگر ما کلید را به شما دادیم، مطمئن هستیم که اجاره‌ مان را دریافت خواهیم کرد. اگر شما یک مقدار مشخصی بیت‌ کوین ارسال کردید، کلید را دریافت می‌ کنید. برنامه پس از زمان مشخصی لغو می‌شود و هیچ‌کدام از ما بدون آگاهی دیگری نمی‌ توانیم در کد دخالتی داشته باشیم. چرا که همه طرف‌ های قرارداد متوجه کوچک‌ ترین تغییری خواهند شد.

    قرارداد هوشمند را می‌ توان برای موقعیت‌ های متعددی شامل مشتقات مالی، حق بیمه، قانون مالکیت، تامین مالی، خدمات مالی، فرایندهای قانونی و قراردادهای تامین مالی جمعی استفاده کرد.

    شناسایی استفاده های قرارداد هوشمند در زندگی واقعی

    جرمی کومو، نایب رئیس بخش بلاکچین شرکت  IBM  معتقد است که قراردادهای هوشمند در زمینه‌ های مختلفی از خدمات مالی گرفته تا بهداشت، و بیمه قابل استفاده هستند. در ادامه چند مورد از کاربردهای قراردادهای هوشمند را ذکر می‌ کنیم.

    شناسایی استفاده های قراردادهای هوشمند در زندگی واقعی

    نرم‌ افزارهای حوزه‌ امور مالی غیر متمرکز (DeFi)

    امور مالی غیر متمرکز یا دیفای یک تکنولوژی مالی نوظهور بر پایه‌ دفاتر کل توزیع شده مانند رمز ارزها است که به دنبال محدود کردن یا از بین بردن کنترل بانک‌ ها و نهاد های مالی بر ابزارهای پولی و مالی است. اگرچه این تغییر بسیار حساسیت‌ برانگیز است، اما به نظر می‌ رسد غیر قابل اجتناب باشد. حوزه‌ دیفای در دو سال اخیر رشد خیره‌ کننده‌ ای را تجربه کرده و هم‌ اکنون ارزش کل قفل‌ شده در آن بیش از 112 میلیارد دلار است.

    قرارداد هوشمند در دیفای، مبادله‌ کالاها، خدمات، داده‌ ها و تامین مالی را تسهیل می‌ کنند. کاربران نهاد های مالی متمرکز مانند بانک‌ ها و موسسات اعتباری برای اجرای تراکنش‌ ها به واسطه نیاز دارند. در حالی که برنامه‌ های حوزه‌ دیفای از قرارداد های هوشمند استفاده می‌ کنند.

    توکن‌ های غیر مثلی یا NFTها

    یکی از کاربردهای موفق قرارداد هوشمند، توکن‌ های غیر مثلی یا NFTها است. با ارزش بازار بیش از 40.9 میلیارد دلار در پایان سال 2021، NFTها موفق‌ ترین کاربرد قراردادهای هوشمند تلقی شدند.

    یک NFT با استفاده از پروسه‌ ضرب توکن و بر اساس یک قرارداد هوشمند روی شبکه‌ بلاکچین ساخته می‌شود. قرارداد هوشمند فرایند معامله بین خریدار و فروشنده‌ ان‌ اف‌ تی را ممکن می‌ کند. این قرارداد شامل اطلاعاتی مانند سازنده‌ NFT، خریداران قبلی و تاریخچه‌ مالکیت آن است.

    توصیه می کنیم حتما مقاله آموزش سایت اوپن سی را هم بخوانید.

    • حکمرانی: قرارداد هوشمند یک فضای قابل‌ اعتماد برای سیستم‌ های رای‌گیری ایجاد می‌ کنند. تغییر رای‌ های ثبت شده در بلاکچین به خاطر ماهیت آن به توان محاسباتی و هزینه‌ بالایی نیاز خواهد داشت. هیچ‌کس چنان توانی در اختیار ندارد؛ بنابراین هک سیستم بسیار مشکل خواهد بود. همچنین قراردادهای هوشمند اینرسی موجود در برابر رای ندادن به خاطر مشکلاتی مانند صرف زمان زیاد، ایجاد صف و مسائل مربوط به احراز هویت را حل می‌ کند و فرایند رای‌ دهی‌ آسان‌ تر می‌ شود. ‌
    • نمونه تاریخی: در انتخابات ریاست جمهوری 2020 آمریکا در ایالت یوتا،از قرارداد هوشمند و بلاکچین در فرایند رای‌ گیری استفاده شد.
    • مدیریت: بلاکچین تنها یک دفتر کل قابل‌ اعتماد نیست، بلکه به دنبال حل همه‌ موانع احتمالی در ارتباطات و گردش کار به دلیل دقت، شفافیت و سیستم خودکار خود است. مثال: در سال 2015، یک منبع سپرده‌ گذاری با استفاده یک دفتر کل بلاکچین، اوراق بهاداری به ارزش 1.5 کادريليون را پردازش کرد که شامل 345 میلیون تراکنش بود.
    • زنجیره‌ی تامین: در حالت عادی زنجیره‌ های تامین توسط سیستم‌ های مبتنی بر کاغذ بازی اداری مختل می‌شوند. در حالی ‌که با استفاده از قراردادهای هوشمند، تمام وظایف و پرداخت‌ ها به‌ صورت خودکار روی شبکه‌ بلاکچین انجام می‌ شود.
    • نمونه‌ی تاریخی: بانک Barclays  از قرارداد هوشمند برای تغییر مالکیت و انتقال خودکار پرداخت به سایر موسسات مالی استفاده می‌کند.
    • صنعت خودرو: با استفاده از قراردادهای هوشمند می‌توان در خودروهای خودران، مقصر تصادف را پیدا کرد. همچنین شرکت‌ های بیمه با استفاده از قرارداد هوشمند ، می‌توانند نرخ‌های متفاوتی را برای مشتریان خود، با توجه به شرایط کاری متفاوت، در نظر بگیرند.
    • املاک: برای اجاره دادن آپارتمان خود به واسطه‌ هایی نیاز دارید. این واسطه می‌ تواند مشاور املاک، روزنامه و یا برنامه‌ های آنلاین باشد. باید پولی به این واسطه‌ ها بپردازید تا تایید کنند که طرف مقابل پول اجاره را پرداخت خواهد کرد.  یک راه حل غیر متمرکز برای کاهش این هزینه‌ ها و افزایش ضریب اطمینان دریافت اجاره، استفاده از قرارداد هوشمند است.
    • بهداشت: اطلاعات سلامتی افراد را می‌ توان کد نویسی و در بلاکچین ذخیره‌ کرد تا فقط خود شخص با داشتن کلید های خصوصی به آن‌ ها دسترسی داشته باشد. اطلاعات مربوط به جراحی نیز می‌ تواند در بلاکچین ذخیره شود و به‌ صورت خودکار به شرکت بیمه ارسال شود. همچنین می‌ توان از دفاتر کل برای ذخیره داده‌ های مربوط به بهداشت عمومی استفاده کرد.

    قرارداد هوشمند فوق‌ العاده است

    برخی از مزایای قرارداد هوشمند را در ادامه بیان می‌کنیم:

    • استقلال:  نیازی به شخص یا نهاد ثالث مانند وکیل، کارگزار یا دیگر واسطه‌ها برای انجام کارها ندارید. این موضوع خطر دست‌ کاری را هم از بین می‌ برد.
    • اعتماد: تمام اسناد روی دفاتر کل توزیع شده رمزنگاری شده‌ اند. امکان ندارد کسی بتواند ادعا کند مدارک شما را گم کرده است.
    • پشتیبانی: هر فرد متصل به شبکه یک نسخه از آن بلاکچین را دارد. پس هزاران کپی از تمام اسناد وجود دارد.
    • امنیت: کریپتوگرافی یا رمزنگاری اسناد شما را ایمن نگه می‌ دارد. امکان هک بسیار پایین است.
    • سرعت: با حذف کاغذ بازی و بروکراسی‌ های اداری، فرایندهای تجاری با اجرای کدهای قرارداد هوشمند در سریع‌ ترین زمان ممکن اجرایی می‌ شوند.
    • صرفه‌ جویی‌ ها: قراردادهای هوشمند با حذف واسطه موجب صرفه‌ جویی در هزینه‌ ها می‌ شوند. برای مثال در حالت سنتی باید هزینه‌ ثبت‌ اسناد بپردازید که در برابر کارمزدهای شبکه بلاکچین بسیار قابل‌ توجه است.
    • دقت: قراردادهای خودکار نه‌ تنها ارزان‌ تر و سریع‌ تر هستند، بلکه با توجه به این‌ که خطاهای انسانی در پرکردن برگه‌ های مختلف را حذف کرده‌ اند، بسیار دقیق‌ تر هم هستند.

    قراردادهای هوشمند کامل نیستند

    قرارداد هوشمند هنوز فاصله‌ بسیار زیادی با کمال دارند. مثلا چه می‌ شود اگر خطایی در کدها وجود داشته باشد؟ یا دولت‌ ها چگونه باید امر تنظیم‌ گری این قرارداد ها را انجام دهند؟ یا مالیات تراکنش‌ های قراردادهای هوشمند بر چه اساسی خواهد بود؟

    در مثال اجاره آپارتمان، اگر ما کدهای اشتباه را ارسال کنیم یا حتی در صورت ارسال کدهای صحیح، آپارتمانمان قبل از تاریخ اجاره مصادره شود چه خواهد شد؟ در شکل سنتی می‌ توان قرارداد را از طریق دادگاه لغو کرد، اما سازوکار بلاکچین به‌ کلی متفاوت است و قرارداد بعد از اجرا قابل برگشت نخواهد بود.

    هنوز چالش‌ های بسیار متعددی در ارتباط با این قراردادها وجود دارد. متخصصان در تلاش‌ اند این موارد را حل کنند ولی این مشکلات می‌ توانند برخی افراد را که مشتاق استفاده از این تکنولوژی هستند، نا امید کنند. در ادامه لیستی از مشکلاتی را که ممکن است هنگام استفاده از قراردادهای هوشمند با آن مواجه شوید، بیان می‌ کنیم:

    • قرارداد هوشمند غیر قابل‌ برگشت هستند
    • هنوز به‌ طور کامل باگ‌ های شبکه‌ های بلاکچین شناسایی نشده است. بنابراین شاید نتوان به‌ طور کامل به کدهای قرارداد هوشمند اعتماد کرد.
    • توسعه‌ قرارداد هوشمند به هزینه و دانش فنی بالایی نیاز دارد
    • قابل‌ تعمیم به همه‌ کسب‌ وکارها نیستند.

    قرارداد هوشمند خود را بسازید

    قرارداد هوشمند خود را بسازید

    برای ساخت قراردادهای هوشمند باید یک دانش مقدماتی از بلاکچین و نحوه‌ کار اسمارت کانترکت‌ ها داشته باشید. هم‌ چنین باید تجربه‌ عملی برنامه‌ نویسی برای نوشتن این قراردادها را که عمدتا به زبان برنامه‌ نویسی سالیدیتی هستند، داشته باشید.

    به‌ محض اینکه به این ابزارها مسلح شدید، می‌ توانید قرارداد هوشمند خود را بسازید. روی شبکه‌ های بلاکچین مختلفی می‌ توان این قراردادها را ساخت. یکی از محبوب‌ ترین پلتفرم‌ ها، شبکه‌ بلاکچین اتریوم است.

    فرایند ساخت قراردادهای هوشمند روی اتریوم ساده است. اول باید یک حساب کاربری در شبکه‌ اتریوم ایجاد کنید. به‌ محض اینکه حساب ساختید می‌ توانید قرارداد هوشمند هم بسازید. پروسه‌ ساخت قرارداد به‌ صورت زیر است:

    • ایجاد یک پوشه‌ی قرارداد جدید
    • نوشتن کد قرارداد هوشمند در سالیدیتی
    • ارسال قرارداد هوشمند روی شبکه‌ی بلاکچین اتریوم.

    به‌ محض اینکه قرارداد خود را روی شبکه‌ اتریوم ارسال کردید، روی شبکه ذخیره‌ شده و توسط آن اجرا خواهد شد.

    نگاهی به آینده‌ی قراردادهای هوشمند

    بخشی از آینده قرارداد های هوشمند به این بستگی دارد که چگونه با مشکلات فوق‌ الذکر کنار خواهد آمد. به‌ عنوان‌ مثال، در Cornell Tech وکلایی که معتقدند قراردادهای هوشمند جزئی از  زندگی ما خواهند شد، زمان خود را صرف حل این مسائل کرده‌اند.

    به‌ ویژه پس از گسترش NFT ها افراد بسیار زیادی به حل مشکلات قراردادهای هوشمند علاقه پیدا کرده‌اند. قراردادهای هوشمند در صنایع مختلف، به‌ ویژه در حقوق، تغییراتی ایجاد خواهند کرد. به این دلیل وکلا، از نوشتن قراردادهای سنتی ساده به تولید قراردادهای هوشمند روی خواهند آورد.

    تجار، موسسات اعتباری و حسابداران ممکن است از قراردادهای هوشمند برای انجام کارهای مختلف مانند حسابرسی بی‌ درنگ یا در زمان واقعی و ارزیابی ریسک استفاده کنند.

    قراردادهای هوشمند به توسعه خود ادامه خواهند داد و با درگیر شدن تکنولوژی، قابل‌ اعتماد تر و کارآمد تر خواهند شد.

    سوالات متداول

    1) قرارداد هوشمند چیست؟

    قرارداد هوشمند یک پروتکل رایانه‌ ای است که برای تسهیل، تایید یا اجرای مذاکره یا اجرای یک قرارداد به‌ صورت دیجیتالی در نظر گرفته‌ شده است. قراردادهای هوشمند امکان انجام معاملات قابل‌ اعتماد، بدون وجود اشخاص ثالث را فراهم می‌ کنند.

    2) قرارداد هوشمند به چه‌ کاری می‌آید؟

    قرارداد هوشمند به شما کمک می‌ کند تا پول، دارایی، سهام و هر چیز ارزشمند دیگری را شفاف، بدون خشونت و بدون نیاز به واسطه‌ ها مبادله‌ کنید.

    3) چه کسی قراردادهای هوشمند را ابداع کرده است؟

    نیک سابو در سال 1994 برای اولین بار عبارت قرارداد هوشمند را به‌کاربرده است.

    منبع: https://blockgeeks.com/guides/smart-contracts/

    به این مطلب چه امتیازی می دهید؟

    میانگین امتیازات ۵ از ۵
    از مجموع ۷ رای

    بدون کامنت

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.