اخبار رشد اقتصادی ایران ۳۱ شهریور نشان میدهد تولید ناخالص داخلی کشور در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵ نسبت به دوره مشابه سال قبل ۱۰.۱ درصد کاهش یافته است. این آمار دوره ۱ فروردین تا ۳۰ خرداد را پوشش میدهد و بنابراین تصویری از عملکرد اقتصاد در بهار است، نه برآوردی از وضعیت جاری شهریور.
بر پایه دادههای منتشرشده از مرکز آمار ایران، تولید ناخالص داخلی بدون نفت و گاز نیز ۴.۶ درصد افت کرده است. فاصله میان افت کل اقتصاد و رقم بدون نفت نشان میدهد کاهش فعالیت انرژی سهم بزرگی در رکود داشته، اما ضعف تنها به نفت محدود نمانده است.
نفت و صنعت بیشترین فشار را تحمل کردند
| بخش | تغییر سالانه |
|---|---|
| کل تولید ناخالص داخلی | منفی ۱۰.۱ درصد |
| اقتصاد بدون نفت و گاز | منفی ۴.۶ درصد |
| نفت خام و گاز طبیعی | منفی ۲۶.۴ درصد |
| صنعت و معدن | منفی ۱۴.۷ درصد |
| خدمات | منفی ۴.۸ درصد |
| کشاورزی | مثبت ۲.۳ درصد |
افت ۲۶.۴ درصدی فعالیت نفت خام و گاز طبیعی با اختلال صادرات، محدودیت حملونقل و تشدید فشار تحریمها همزمان بوده است. صنعت و معدن نیز ۱۴.۷ درصد کوچک شده و خدمات ۴.۸ درصد کاهش یافته است. کشاورزی با رشد ۲.۳ درصدی تنها بخش اصلی بود که در گزارش افزایش فعالیت ثبت کرد.
کاهش تولید در چند بخش به این معناست که رکود علاوه بر درآمدهای ارزی، بر اشتغال، فروش بنگاهها و درآمد واقعی خانوارها نیز فشار وارد میکند. تورم بالا و افت ارزش ریال میتواند اثر این کاهش تولید را تشدید کند، زیرا هزینه مواد اولیه و تأمین مالی را بالا میبرد و قدرت خرید مصرفکننده را محدود میکند.
با این حال، رقم ۱۰.۱ درصد را نباید به ماههای پس از خرداد تعمیم داد. برای سنجش وضعیت تابستان باید دادههای تولید، تجارت خارجی، فروش نفت و حسابهای ملی فصل بعد منتشر شود. همچنین آمار رسمی علت هر بخش از افت را بهتنهایی از جنگ، تحریم یا مشکلات داخلی تفکیک نمیکند.
گزارش تازه یک نشانه روشن از شدت شوک بهار است: حتی پس از کنار گذاشتن نفت و گاز، اقتصاد کوچک شده است. سرعت بازگشت صادرات انرژی، ثبات مسیرهای تجاری و توان بنگاهها برای تأمین سرمایه در گردش تعیین میکند که این افت در فصلهای بعد جبران شود یا ادامه پیدا کند.