اخبار توافق ایران و آمریکا ۱ شهریور با تأکید تازه مسعود پزشکیان بر اجرای تفاهمنامه دو کشور همراه شده است. رئیسجمهور ایران روز یکشنبه گفت این چارچوب، در شرایط فعلی بهترین مسیر برای عبور از وضعیت «نه جنگ و نه صلح» است و همه بخشهای حاکمیت باید از اجرای آن پشتیبانی کنند.
پزشکیان در توضیح پیامد اقتصادی این وضعیت گفت بلاتکلیفی طولانی، امکان جذب سرمایه و برنامهریزی برای توسعه را محدود میکند. این موضع در زمانی مطرح شده که تحریمها، محدودیت صادرات نفت و دشواری دسترسی به منابع ارزی فشار زیادی بر اقتصاد ایران وارد کردهاند. گزارشهای امروز همچنین از آمادهشدن دور تازهای از فشارهای اقتصادی آمریکا خبر میدهند.
تفاهمنامه چه اثری بر اقتصاد دارد؟
تفاهمنامه ایران و آمریکا که در ژوئن امضا شد، یک توافق نهایی اقتصادی نیست. متن آن، توقف درگیری و آغاز گفتوگو درباره موضوعهایی از جمله رفع تحریمها، دسترسی مالی و ترتیبات مرتبط با تنگه هرمز را پیشبینی میکند. بنابراین کاهش پایدار فشار اقتصادی به اجرای بندها و رسیدن دو طرف به توافقهای عملی وابسته است.
- سرمایهگذاری: کاهش تنش میتواند ارزیابی ریسک پروژههای داخلی و تجارت خارجی را بهبود دهد، اما سرمایهگذاران منتظر مجوزها و تضمینهای اجرایی میمانند.
- ارز و تجارت: هر پیشرفت معتبر در رفع محدودیتهای بانکی و نفتی میتواند انتظارات بازار ارز را تغییر دهد؛ در مقابل، تحریم تازه فشار را بیشتر میکند.
- بودجه دولت: دسترسی بهتر به درآمد صادراتی میتواند فشار تأمین مالی را کم کند، ولی تا زمان بازگشت واقعی صادرات و تسویه وجوه، اثر آن قطعی نیست.
همزمان با سخنان رئیسجمهور، مقامهای دیگر ایران درباره پیوستن کشورهای منطقه به فشار اقتصادی آمریکا هشدار دادهاند. این اختلاف لحن نشان میدهد مسیر سیاسی هنوز بدون ریسک نیست. بازارها نیز معمولاً به اجرای قابل اندازهگیری واکنش قویتری نشان میدهند تا به اعلام حمایت سیاسی؛ از جمله صدور معافیتهای تحریمی، بازشدن کانالهای پرداخت یا افزایش واقعی صادرات.
در نتیجه، سخنان امروز بیش از آنکه به معنای رفع فوری تحریمها باشد، نشانهای از تلاش دولت برای حفظ مسیر مذاکره و کاهش بلاتکلیفی اقتصادی است. مرحله بعدی به واکنش آمریکا، جزئیات تحریمهای احتمالی و پیشرفت مذاکرات اجرایی بستگی دارد. تا روشنشدن این موارد، فعالان اقتصادی همچنان با دو سناریوی کاهش تنش یا بازگشت فشار شدیدتر روبهرو هستند.